ସହରୀ ଚାଷ ନିୟମାବଳୀ ଓ ପ୍ରତି ସହର ପାଇଁ ବିନିୟମ

ଅଧିକାଂଶ ସହରରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସହରୀ ଚାଷ ବୈଧ ଅଟେ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରିବା, ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ରଖିବା ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜୋନିଙ୍ଗ୍ ନିୟମ, ଜଳ ବ୍ୟବହାର ଅନୁମତି ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନିୟମାବଳୀ ଅଧୀନରେ ଆସିଥାଏ, ଯାହା ସହର ଏବଂ ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ |

ସହରୀ ଚାଷ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ନିୟାମକ ଢାଞ୍ଚା କ’ଣ?

ସାଧାରଣତଃ ଦେଶ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସହରୀ ଚାଷ ନିୟମାବଳୀ ଚାରୋଟି ବର୍ଗରେ ଆସିଥାଏ:

1. ଜୋନିଙ୍ଗ୍ ଏବଂ ଜମି ବ୍ୟବହାର: ବର୍ତ୍ତମାନର ଜୋନିଙ୍ଗ୍ କୋଡ୍ ଅନୁସାରେ ଆବାସିକ ସମ୍ପତ୍ତି, ଛାତ କିମ୍ବା ଖାଲି ସ୍ଥାନରେ ଖାଦ୍ୟ ବଢାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଅଛି କି ନାହିଁ |
2. ଜଳ ଅଧିକାର: ଆପଣ ବର୍ଷା ଜଳ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିବେ କି, ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ଧୂସର ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ବଢାଇବା ପାଇଁ ସାମୁହିକ ଯୋଗାଣରୁ ଜଳ ନେଇପାରିବେ କି |
3. ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ: ଆପଣ କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ (କୃଷକ ବଜାର, ସିଧାସଳଖ ଗ୍ରାହକ, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ) ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରିପାରିବେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପରିଚାଳକଙ୍କ ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ କି ନୁହେଁ |
4. ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଏବଂ କମ୍ପୋଷ୍ଟିଙ୍ଗ୍: ଆବାସିକ ଜୋନରେ କୁକୁଡ଼ା, ମହୁମାଛି କିମ୍ବା କମ୍ପୋଷ୍ଟିଙ୍ଗ୍ ସୁବିଧାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଏ କି ନାହିଁ — ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଉଦ୍ଭିଦ ବଢାଇବା ଅପେକ୍ଷା କଠୋର ନିୟମର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି |

ଅଧିକାଂଶ ସହରୀ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ — ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବାଲକୋନୀ, ଛାତ ଉପରେ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ନିଜ ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ଖାଦ୍ୟ ବଢାଉଛନ୍ତି — ଏହି ଆର୍ଟିକିଲରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କୌଣସି ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ଅନୁମତି କିମ୍ବା ପଞ୍ଜୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ | ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ, ବହୁତ ବଢାଇବାକୁ କିମ୍ବା ସାମୁହିକ ସ୍ଥାନ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନିୟାମକ ଜଟିଳତା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ |

ମୁଖ୍ୟ ଆମେରିକୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ସହରୀ ଚାଷ ନିୟମ କ’ଣ?

ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କେତେକ ବିକଶିତ ସହରୀ କୃଷି ନୀତିଗତ ଢାଞ୍ଚା ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ବହୁତ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ |

ମୁଖ୍ୟ ସଂଘୀୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଚାର:

• USDA ସହରୀ କୃଷି ଏବଂ ଉଦ୍ଭାବନ ଉତ୍ପାଦନ (UAIP) ଅନୁଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ସହରୀ ଚାଷ ପଦକ୍ଷେପକୁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଏ |
• ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ "କଟେଜ୍ ଫୁଡ୍ ଲ" ରହିଛି ଯାହା ଏକ ବ୍ୟବସାୟିକ ରୋଷେଇ ଘର ଲାଇସେନ୍ସ ବିନା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବାର୍ଷିକ ରାଜସ୍ୱ ସୀମା (ସାଧାରଣତଃ $25,000–$75,000) ତଳେ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଘରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ |

ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ନିୟମ କ’ଣ?

ବ୍ରିଟେନର ସହରୀ ଚାଷ ଯୋଜନା ଆଇନ, ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମାବଳୀ ଏବଂ ପରିଷଦ ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ମିଶ୍ରଣ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ |

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବଢାଇବା:

• ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିରେ (ବଗିଚା, ବାଲକୋନୀ, ଛାତ) ଖାଦ୍ୟ ବଢାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ ଏବଂ ଜାତୀୟ ଆଲଟମେଣ୍ଟ ସୋସାଇଟି ଏବଂ RHS ସ୍କୁଲ ଗାର୍ଡେନିଙ୍ଗ୍ ପାଇଁ ଅଭିଯାନ ପରି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ଏହାକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି |
• ଆଲଟମେଣ୍ଟ୍ ହେଉଛି ସାର୍ବଜନୀନ ଜମିର ପ୍ଲଟ୍ ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ବଢାଇବା ପାଇଁ ଭଡ଼ାରେ ଦିଆଯାଏ — ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପରମ୍ପରା | ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଅପେକ୍ଷା ତାଲିକା ସାଧାରଣତଃ 2–5 ବର୍ଷ, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପରିଷଦ ନୂଆ ସାଇଟ୍ ଖୋଲିବା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି | ଭଡ଼ା ସର୍ବନିମ୍ନ (ଏକ ମାନକ ପ୍ଲଟ୍ ପାଇଁ ବର୍ଷକୁ £20–£50) ହୋଇଥାଏ |

ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରିବା:

• ବ୍ରିଟେନରେ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ 1990 ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ନିୟମାବଳୀ 2006 ସହିତ ଅନୁପାଳନ ଆବଶ୍ୟକ | ଏଥିରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ତାଲିମ ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ଫାର୍ମ ଷ୍ଟଲ୍ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ସହିତ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |
• ନିଜ ବଗିଚାରୁ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ମାର୍କେଟ୍ ଷ୍ଟଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିଷଦ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଦାୟିତ୍ୱ ବୀମାଠାରୁ ଏକ ମାର୍କେଟ୍ ଷ୍ଟଲ୍ ଲାଇସେନ୍ସ ଆବଶ୍ୟକ | ବରୋଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ବହୁତ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ |

ଯୋଜନା ଆଇନ:

• ଆବାସିକ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟିକ କୋଠାରେ ଥିବା ବ୍ୟବସାୟିକ ସହରୀ ଫାର୍ମଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଟାଉନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ କଣ୍ଟ୍ରି ପ୍ଲାନିଙ୍ଗ୍ ଆକ୍ଟ 1990 ଅନୁସାରେ ଯୋଜନା ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ |
• ଜାତୀୟ ଯୋଜନା ନୀତିଗତ ଢାଞ୍ଚା (NPPF 2023) ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସହରୀ କୃଷି ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ବଢାଇବାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶର ଅଂଶ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ କରେ |

ଭାରତରେ ସହରୀ ଚାଷ ପାଇଁ ଆଇନଗତ ପରିସ୍ଥିତି କ’ଣ?

ଭାରତରେ ସହରୀ କୃଷି ପାଇଁ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଜାତୀୟ ଢାଞ୍ଚା ନାହିଁ | ନିୟମାବଳୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ରହିଛି, ଯାହା ନିୟମଗୁଡ଼ିକର ଏକ ପ୍ୟାଚ୍‌ୱାର୍କ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବଢାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟତଃ ଅବହେଳିତ କିମ୍ବା ଅସ୍ପଷ୍ଟ |

BBMP (ବୃହତ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ମହାନଗର ପାଳିକା — ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ):

• BBMP ଗ୍ରୀନ୍ ଟେରାସ୍ ଗାର୍ଡେନ ପଦକ୍ଷେପ ଅଧୀନରେ ଛାତ ଏବଂ ଟେରାସ୍ ବଗିଚାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି | ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଟେରାସ୍ ବଗିଚା ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ |
• ପଞ୍ଜୀକୃତ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କୁ କମ୍ପୋଷ୍ଟିଙ୍ଗ୍ ଏବଂ ବଢାଇବା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମ୍ବଳ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ BBMP ବାଙ୍ଗାଲୋର ସହରୀ ଚାଷ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ସହିତ ଭାଗିଦାରୀ କରିଛି |
• ଆବାସିକ ସ୍ତରରେ ଆବାସିକ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରାଯାଇ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯେକୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ FSSAI (ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ମାନକ ପ୍ରାଧିକରଣ) ପଞ୍ଜୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ |

GHMC (ଗ୍ରେଟର ହାଇଦ୍ରାବାଦ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ୍):

• GHMC ର ଗ୍ରୀନ୍ ହାଇଦ୍ରାବାଦ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଛାତ ବଗିଚାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ପରିବାରକୁ ସବସିଡିଯୁକ୍ତ କମ୍ପୋଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି |
• ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବଢାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ | ନିଗମର ଉଦ୍ୟାନ ବିଭାଗ ବେଳେବେଳେ ମାଗଣା ଚାରା ବଣ୍ଟନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚଳାଏ |

MCGM (ମୁମ୍ବାଇ — ବୃହନ୍ମୁମ୍ବାଇ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ୍):

• କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସହରୀ ଚାଷ ଅଧ୍ୟାଦେଶ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ BMC ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଟେରାସ୍ ବଗିଚାକୁ ସୀମିତ ରଖିନାହିଁ |
• ବମ୍ବେ ନାଚୁରାଲ ହିଷ୍ଟ୍ରି ସୋସାଇଟି ଏବଂ ଅନେକ NGO (ୟୁଗାନ୍ତର, ଅର୍ବାନ ଲିଭ୍ସ) ସହରରେ କମ୍ୟୁନିଟି ଟେରାସ୍ ଚାଷ କର୍ମଶାଳା ଚଳାନ୍ତି |

ଜାତୀୟ ଯୋଜନା:

• ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ମିଶନ (NHM): ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବିକାଶ ପାଇଁ ସବସିଡି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଯୋଜନା | ଗ୍ରୀନହାଉସ୍, ଡ୍ରିପ୍ ଜଳସେଚନ ଏବଂ ପଲିହାଉସ୍ ସ୍ଥାପନ ଉପରେ 25–50% ସବସିଡି ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ | ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବିଭାଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଆବେଦନ କରନ୍ତୁ |
• PM KUSUM ଯୋଜନା: ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ସବସିଡିଯୁକ୍ତ ସୌର ପମ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରେ — ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାବରେ ଜଳସେଚନ ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ ବଡ଼ ଟେରାସ୍ ଫାର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ |
• FSSAI ପଞ୍ଜୀକରଣ: ଯେଉଁ ସହରୀ ଚାଷୀ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି ସେମାନେ FSSAI ସହିତ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ | ମୌଳିକ ପଞ୍ଜୀକରଣ (₹12 ଲକ୍ଷ/ବର୍ଷରୁ କମ୍ ଟର୍ନଓଭର ଥିବା ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ) ବର୍ଷକୁ ₹100 ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ଏବଂ foscos.fssai.gov.in ରେ ଅନଲାଇନରେ କରାଯାଇପାରିବ |

ମୁଁ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସହରରେ ନିୟମାବଳୀ କିପରି ଯାଞ୍ଚ କରିବି?

ଆପଣ ଯେଉଁଠାରେ ରୁହନ୍ତି ନା କାହିଁକି, ଏଠାରେ ପ୍ରାମାଣିକ ସୂଚନା ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟାବହାରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦିଆଗଲା:

1. "ସହରୀ କୃଷି", "ଛାତ ବଗିଚା", "ଘରେ ଖାଦ୍ୟ ବଢାଇବା" କିମ୍ବା "କମ୍ୟୁନିଟି ଗାର୍ଡେନ" ପରି ଶବ୍ଦ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସହର/ପରିଷଦ ୱେବସାଇଟ୍ ଖୋଜନ୍ତୁ | ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ସହରରେ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ପୃଷ୍ଠା ରହିଛି |
2. ସିଧାସଳଖ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୋଜନା ବିଭାଗ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ (ଇମେଲ୍ କିମ୍ବା ଫୋନ୍) | ବିଶେଷ ଭାବରେ ପଚାରନ୍ତୁ ଯେ ଘରେ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଛାତ ଉପରେ ଖାଦ୍ୟ ବଢାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ କି ନୁହେଁ | ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ତର ନା ହେବ |
3. କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ସଂରଚନା (ଉଠାଯାଇଥିବା ବେଡ୍, ଜଳସେଚନ ସିଷ୍ଟମ୍, ଛାଇ ସଂରଚନା) ସ୍ଥାପନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କ ଆବାସିକ ସୋସାଇଟି କିମ୍ବା ଜମି ମାଲିକଙ୍କ ସହିତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ — ସାଂଗଠନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ ନିୟମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ପ୍ରାୟ ସର୍ବଦା ପୂର୍ବ ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ |
4. ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରୟ କରିବା ପାଇଁ: ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଲାଇସେନ୍ସ ସୀମା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାଧିକରଣ (ବ୍ରିଟେନରେ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଭାରତରେ FSSAI, ଆମେରିକାରେ ସ୍ଥାନୀୟ କୃଷି ବିଭାଗ) ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ |
5. ସ୍ଥାନୀୟ ସହରୀ ଚାଷ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ: ଫେସବୁକ୍ ଗ୍ରୁପ୍, ହ୍ଵାଟ୍ସଆପ୍ କମ୍ୟୁନିଟି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସହରରେ ସହରୀ ଚାଷ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ NGO ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସାମ୍ପ୍ରତିକ, ସହର-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟାମକ ସୂଚନାର ଦ୍ରୁତତମ ଏବଂ ଅଧିକ ବ୍ୟାବହାରିକ ଉତ୍ସ ହୋଇଥାନ୍ତି |