NPK କୌଣସି ସାର କିମ୍ବା ପୁଷ୍ଟିକର ଦ୍ରବଣରେ ଥିବା ତିନୋଟି ପ୍ରାଥମିକ ମାକ୍ରୋନ୍ୟୁଟ୍ରିଏଣ୍ଟ୍ସକୁ ବୁଝାଏ: ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ (N), ଫସଫରସ୍ (P), ଏବଂ ପୋଟାସିୟମ୍ (K)। ପୁଷ୍ଟିକର ବୋତଲଗୁଡ଼ିକରେ ଛପାଯାଇଥିବା NPK ଅନୁପାତ (ଯଥା, 3-1-2) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାଦାନର ଓଜନ ଅନୁସାରେ ଶତକଡ଼ାକୁ ସୂଚିତ କରେ। ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷଲତା ବୃଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ଫସଫରସ୍ ମୂଳର ବିକାଶ ଏବଂ ଫୁଲକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥାଏ ଏବଂ ପୋଟାସିୟମ୍ ଜଳ ଗ୍ରହଣ, ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଉଦ୍ଭିଦର ଶକ୍ତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।
ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ
- N (Nitrogen): essential for chlorophyll, proteins, and vegetative leaf growth
- P (Phosphorus): drives root development, flowering, and energy transfer (ATP)
- K (Potassium): regulates stomata, water uptake, enzyme activation, and disease resistance
- Ratio 3-1-2 is a common vegetative baseline; flowering stages often shift to lower N, higher P/K
- Deficiency symptoms are element-specific: yellow older leaves (N), purple tints (P), brown leaf edges (K)
- Hydroponic nutrient solutions must supply all three in precise ratios — soil buffers these naturally