गच्चीवरील शेती: तुमच्या घराबाहेरील जागेचा पुरेपूर वापर करा

फक्त ४ चौरस मीटरच्या गच्चीवर (Balcony) वर्षभर भरपूर प्रमाणात औषधी वनस्पती, सॅलडसाठी पालेभाज्या आणि लहान भाज्या घेता येतात. यासाठी लागवड करण्यापूर्वी वजन, वारा आणि सूर्यप्रकाशाची दिशा व्यवस्थित समजून घेणे आवश्यक आहे.

गच्चीवरील (Balcony) बागेसाठी वजन आणि सुरक्षिततेच्या मर्यादा काय आहेत?

गच्चीवर कोणतीही वस्तू ठेवण्यापूर्वी, तिची भार सहन करण्याची क्षमता समजून घेणे आवश्यक आहे. हे एक महत्त्वाचे सुरक्षा-विषयक पाऊल आहे, जे अनेक नवखे बाल्कनी शेतकरी वगळतात.

गच्चीच्या भार सहन करण्याच्या सामान्य क्षमता:

ओली माती जड असते. साधारणपणे ४० सेंमी व्यासाच्या कुंडीत (Terracotta pot) ओल्या मातीने भरल्यावर तिचे वजन अंदाजे १५-२० kg होते. अशा पाच कुंड्या रेलिंगजवळ १ मीटर² क्षेत्रात ठेवल्यास त्यांचे वजन ७५-१०० kg होते, ज्यामुळे जुन्या इमारतींवर जास्त भार येऊ शकतो.

उपाय योजना:

• जड कुंड्या रेलिंगच्या कडेला न ठेवता भिंतीजवळ किंवा कोपऱ्यात ठेवा.
• हलक्या वस्तूंचा वापर करा: Fabric grow bags (रिकामी १-३ kg), Polystyrene foam boxes, फायबरग्लास कंटेनर.
• हायड्रोपोनिक (hydroponic) कंटेनरमध्ये Coir-perlite किंवा फक्त Perlite चा थर वापरा - ते मातीच्या तुलनेत ४०-६०% हलके असतात.
• खात्री नसल्यास, आपल्या बिल्डिंग व्यवस्थापकाशी किंवा स्ट्रक्चरल इंजिनियरशी संपर्क साधा. बहुतेक जण लगेच मार्गदर्शन करतात.

सूर्यप्रकाश कोणत्या दिशेने आहे, त्यानुसार तुम्ही काय पिकवू शकता?

तुमच्या गच्चीची दिशा (Balcony) कोणती आहे यावर कोणती पिके चांगली येतील हे ठरते - तुमच्या कंटेनरची निवड किंवा खताच्या (nutrient) ब्रांडपेक्षाही हे महत्त्वाचे आहे.

दक्षिण दिशेला गच्ची (उत्तर गोलार्ध) / उत्तर दिशेला (दक्षिण गोलार्ध): ही सर्वोत्तम दिशा आहे. उन्हाळ्यात ६-८ तास किंवा त्याहून अधिक वेळ थेट सूर्यप्रकाश मिळतो. टोमॅटो, मिरची, ढोबळी मिरची, काकडी, वांगी, तुळस, बहुतेक औषधी वनस्पती आणि फळ देणारी पिके घेण्यासाठी योग्य.

पूर्व दिशेला गच्ची: सकाळचा सूर्यप्रकाश, दुपारची सावली. ४-६ तास थेट सूर्यप्रकाश मिळतो. कोशिंबीर (Lattuce) (ज्याला खरं तर गरम हवामानात दुपारच्या सावलीचा फायदा होतो), औषधी वनस्पती, पालक, पालेभाज्या, वाटाणा, घेवडा आणि स्ट्रॉबेरीसाठी योग्य.

पश्चिम दिशेला गच्ची: दुपारचा सूर्यप्रकाश, सकाळची सावली. ४-६ तास थेट सूर्यप्रकाश मिळतो. पूर्व दिशेप्रमाणेच, परंतु दुपारची उष्णता अधिक तीव्र असू शकते - सावलीत वाढणाऱ्या भाज्या उन्हाळ्यात जळू शकतात. उन्हाळ्याच्या उच्च महिन्यात शेड cloth (३०-४०% घनता) वापरा.

उत्तर दिशेला गच्ची (उत्तर गोलार्ध) / दक्षिण दिशेला (दक्षिण गोलार्ध): सर्वात कठीण दिशा. थेट सूर्यप्रकाश कमी किंवा नगण्य असतो. सर्वोत्तम पिके: Microgreens (जे कृत्रिम प्रकाशातही वाढू शकतात), पुदिना, चाइव्हज (chives), पार्सली, पालक आणि वॉटरक्रेस (watercress). येथे Grow lights अधिक आवश्यक आहेत - एक 20W फुल-स्पेक्ट्रम LED पट्टी वनस्पतींच्या वरच्या बाजूला 15-20 सेंमी अंतरावर ठेवल्यास पुरेसा प्रकाश मिळतो.

गच्चीवर (Balcony) कोणत्या प्रकारचे कंटेनर चांगले काम करतात?

गच्चीवरील कंटेनर निवडताना वजन, टिकाऊपणा, सौंदर्य आणि पाणी टिकवून ठेवण्याची क्षमता यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.

रेलिंग planters जागेचा पुरेपूर वापर करण्यासाठी उपयुक्त आहेत, परंतु ते तुमच्या रेलिंगच्या आकारमानासाठी योग्य असले पाहिजेत आणि फक्त ठेवण्याऐवजी हुकच्या साहाय्याने सुरक्षित केले पाहिजेत. हलके प्लास्टिक किंवा फायबरग्लास रेलिंग planters (भरल्यावर ५ kgपेक्षा कमी) निवडा. अंगभूत जलाशयासह स्वयंचलित पाणीपुरवठा करणारे रेलिंग planterswatering पाण्याची वारंवारता लक्षणीयरीत्या कमी करतात.

Vertical wall systems (फेल्ट पॉकेट planters किंवा PVC पाईप टॉवर) लहान गच्चीवर (Balcony)जास्तीत जास्त जागा वापरण्यासाठी उत्कृष्ट आहेत. १ मीटर² चा फेल्ट वॉल planter २०-३० वैयक्तिक औषधी वनस्पतींची रोपे लावू शकतो.

गच्चीवरील (Balcony) वनस्पतींचे वाऱ्यापासून संरक्षण कसे करावे?

नवीन गच्चीवरील (Balcony) शेतकरी वाऱ्याला कमी लेखतात. इमारतीच्या तिसऱ्या किंवा चौथ्या मजल्याच्या वर वाऱ्याचा वेग लक्षणीयरीत्या वाढतो आणि त्यामुळे वनस्पती निर्जलीकरण होऊ शकतात, फांद्या तुटतात आणि कंटेनर खाली पडू शकतात.

वाऱ्यापासून संरक्षणासाठी उपाय:

1. बांबू किंवा रीड स्क्रीनिंग: बांबूचे स्क्रीनिंग रेलिंगला जोडून वाऱ्यासाठी पारगम्य अडथळा तयार करा. ५०-६०% सच्छिद्रता ठेवा - पूर्णपणे घट्ट स्क्रीन त्यांच्या मागे भोवरे तयार करून गोंधळ वाढवू शकतात.

2. कंटेनरची योग्य जागा: उंच, जड कंटेनर किंवा शेल्फ युनिट्सचा वापर लहान, नाजूक वनस्पतींसाठी वाऱ्याचा अडथळा म्हणून करा.

3. सोबतीला रोपे लावा: कंटेनर एकत्र ठेवा जेणेकरून रोपे एकमेकांना आश्रय देतील. यामुळे सूक्ष्म हवामानामुळे पाण्याचे नुकसान देखील कमी होते.

4. आधार देणे: ४० सेंमी पेक्षा उंच असलेल्या कोणत्याही रोपाला बांबूच्या काठीने किंवा धातूच्या रॉडने आधार द्या. फांद्या कापू शकतील अशा तारांऐवजी मऊ दोऱ्या (सिलिकॉन प्लांट ties किंवा जुन्या टी-शर्टच्या कापडाच्या पट्ट्या) वापरा.

5. वाऱ्याच्या बाल्कनीसाठी वनस्पती निवड: लहान, कमी वाढणाऱ्या आणि लवचिक फांद्या असलेल्या वनस्पती निवडा. जोरदार वाऱ्यापासून बचाव न करता ८ व्या मजल्यावरील उंच फळ देणारी पिके घेणे टाळा. Dwarf tomato च्या जाती (Tumbling Tom, Micro Tom) आणि प्रोस्ट्रेट रोझमेरी (prostrate rosemary) वाऱ्याचा सामना चांगल्या प्रकारे करतात.

मी सुट्टीवर असताना वनस्पतींना पाणी कसे द्यावे?

वाऱ्यामुळे आणि कमी आर्द्रतेमुळे गच्चीवरील (Balcony) कंटेनरमधील माती जमिनीवरील बागेपेक्षा लवकर कोरडी होते. जर तुम्ही दोन दिवसांपेक्षा जास्त काळ बाहेर असाल, तर तुमच्या वनस्पतींना पाणी देण्याची सोय करणे आवश्यक आहे.

Self-watering containers: अंगभूत जलाशयासह (sub-irrigation planters) असलेल्या कंटेनरमध्ये २-५ litre पाणी साठवले जाते, जे वनस्पती capillary action द्वारे शोषून घेतात. हवामानानुसार, व्यवस्थित लावलेले कंटेनर पुन्हा पाणी भरण्याची गरज नसताना ५-१० दिवस टिकू शकतात.

DIY drip bottles: एका प्लास्टिकच्या बाटलीत (झाकणाला एक लहान छिद्र पाडून) उलटी करून मातीत खुपसा. माती कोरडी झाल्यावर capillary action ने हळू हळू पाणी शोषून घेते. कंटेनरचा आकार आणि तापमानानुसार १ litreची बाटली २-५ दिवस टिकते.

Drip irrigation timers: बॅटरीवर चालणारे ड्रिप टाइमर किट ($15-$30) बागेतील नळाला जोडा आणि दिवसातून एकदा किंवा दोनदा ५-३० मिनिटे पाणी देण्यासाठी प्रोग्राम केले जाऊ शकते. सर्व कंटेनरला पाणी देण्यासाठी मल्टिपल ड्रिप सिस्टीम वापरा. ५ दिवसांपेक्षा जास्त दिवसांच्या प्रवासासाठी हा सर्वात खात्रीशीर पर्याय आहे.

शेजाऱ्याला विचारा: एका आठवड्यापेक्षा कमी कालावधीच्या प्रवासासाठी, सर्व कंटेनर बाल्कनीच्या (Balcony) सर्वात थंड ठिकाणी एकत्र ठेवा आणि शेजाऱ्याला दिवसाआड पाणी देण्यास सांगा, हा सर्वात सोपा उपाय आहे.